Təsisçidən alınmış borcu nağd qaydada qaytarmaq olarmı?

4 Mart 2026

Hüquq / Maliyyə
Nağdsız hesablaşmalar
Risk analizi

partnergroupmmc.az

Təsisçi borcu nağd qaytarılması ilə bağlı sual praktikada çox verilir: şirkət təsisçidən borc alıbsa, həmin məbləği kassadan qaytarmaq mümkündürmü?
Burada əsas “kilid” “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.4.6-cı maddəsi və əlavə olaraq 3.3-cü maddə üzrə aylıq nağd limitlər, eləcə də
pozuntu halında Vergi Məcəlləsinin 58.7-1.6-cı maddəsinə bağlı sanksiya mexanizmidir.

🧾 Qısa xülasə

Təsisçi vergi ödəyicisidirsə (VÖEN-lidirsə) — faizsiz pul vəsaitlərinin (və digər ayırmaların) qaytarılması nağd deyil, nağdsız aparılmalıdır.
Təsisçi vergi ödəyicisi deyilsə — 3.4.6 üzrə istisna gündəmə gələ bilər, amma bu, 3.3 aylıq nağd limitləri aradan qaldırmır.
Qayda pozularsa — VM 58.7-1.6 üzrə əməliyyat məbləğinin 10% / 20% / 40%-i həcmində maliyyə sanksiyası riski var.

✅ Praktik qayda (ən təhlükəsiz model): bank köçürməsi

Borcun qaytarılmasını hesabdan-hesaba köçürmə ilə edin.
Ödəniş təyinatında mütləq yazın: “Təsisçidən alınmış borcun qaytarılması (müqavilə №…, tarix …)”.
Müqavilə + bank çıxarışı paketi audit zamanı ən “sakit” sənəd setidir 🙂

📌 1) 3.4.6 nəyi dəyişir?

Qanun məbləğdən asılı olmayaraq müəyyən ödənişlərin yalnız nağdsız aparılmasını tələb edir. Təsisçi ilə borc münasibətlərində riskin mərkəzi də buradadır:
əgər borc əməliyyatı faizsiz pul vəsaiti kimi rəsmiləşirsə və tərəflər vergi ödəyicisi statusundadırsa, nağd qaytarma “texniki rahatlıq” yox, pozuntu ola bilər.

Qeyd: “təsisçi borcu” praktikada çox vaxt faizsiz borc müqaviləsi ilə rəsmiləşdiyi üçün 3.4.6 ilə kəsişir.

📌 2) 3.3 aylıq nağd limitlər (əksər şirkətlərdə “görünməyən tavan”)

3.4.6 tətbiq edilməsə belə, bir çox hallarda 3.3 maddəsi nağd ödənişin qarşısını kəsir:
müəyyən kateqoriyalarda limit keçən ay dövriyyəsinin 2%-i üzrə, digərlərində isə ay üzrə 15.000 AZN həddinə bağlanır.
Bu 2% qaydasında ayrıca “minimum/maksimum” düzəlişlər də mövcuddur (qanunda göstərilən hədlər üzrə).

Mənim yanaşmam: “nağd verə bilərəm?” sualını cavablandırmazdan əvvəl şirkətin hansı kateqoriyaya düşdüyünü və limitin dolub-dolmadığını ay üzrə yoxlamaq.

⚠️ 3) Sanksiya riski (VM 58.7-1.6)

3.4.6 tələbləri pozularsa, məsuliyyət “xırda cərimə” deyil.
Vergi Məcəlləsinin müvafiq norması pozuntu sayını il üzrə əsas götürərək əməliyyat məbləğinin 10% / 20% / 40%-i həcmində maliyyə sanksiyası mexanizmi nəzərdə tutur.

🔎 Sürətli misal (sadə hesab)

Tutaq ki, şirkət təsisçiyə 37.200 AZN borcu nağd qaytarıb və bu əməliyyat 3.4.6 tələbinə zidd qiymətləndirilib:

• 1-ci pozuntu ssenarisi: 37.200 × 10% = 3.720 AZN

• 2-ci pozuntu ssenarisi: 37.200 × 20% = 7.440 AZN

• 3+ pozuntu ssenarisi: 37.200 × 40% = 14.880 AZN

Rəqəmlər izah üçündür; riskin mahiyyəti — “nağd rahatlığı”nın qiyməti bəzən borcun özündən daha ağrılı olur.

🧭 4) Qərar cədvəli (operativ istifadə üçün)

Yoxlama addımı	Nəticə	Ən doğru icra
Təsisçi vergi ödəyicisidirmi? (VÖEN / uçot)	Bəli olduqda 3.4.6 riski yüksəlir	Nağdsız — bank hesabından hesaba
Təsisçi vergi ödəyicisi deyilsə (uçotda olmayan fiziki şəxs)	3.4.6 üzrə istisna gündəmə gələ bilər	Yenə də 3.3 aylıq limitləri yoxla; limit keçilirsə nağdsız et
Şirkətin kateqoriyası (ƏDV qeydiyyatı, dövriyyə və s.)	3.3 üzrə limit fərqli ola bilər	Aylıq limiti hesablamaq + ay üzrə ümumi nağd əməliyyatları izləmək
Sənədləşmə (müqavilə, təyinat, sübut)	Sənəd zəifdirsə risk artır	Müqavilə + köçürmə təyinatı + bank çıxarışı paketi

Qısa yekun: “nağd verim, bağlansın” ən çox sonradan “niyə sanksiya çıxdı?” sualına çevrilir.

🛠️ 5) Mənim praktik tövsiyəm (biznes üçün “sakit yol”)

Həmişə nağdsız qaytar (xüsusən təsisçi VÖEN-lidirsə) — risk profilini ciddi azaldır.
Ödəniş təyinatını standartlaşdır: “borcun qaytarılması”, “müqavilə №”, “tarix”.
Ay üzrə nağd əməliyyatlar “xırda-xırda” olsa da, cəmlənib limitə dəyir — kassa intizamını ay bağlanmadan yoxla.

📎 Qeyd: Bu yazı məlumat xarakterlidir; konkret əməliyyat üçün müqavilə və tərəf statusları üzrə ayrıca yoxlama vacibdir.

Post Views: 3

Sizə maraqlı gələ bilər