103 Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı alış, hazırlanma, hazır vəziyyətə gətirilmə və digər kapitallaşdırılan məsrəflərin uçotu bu səhifədə səliqəli, güclü və praktik formada təqdim olunur.
103 hesab nəyi əks etdirir?
103 №-li “Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması” hesabında qeyri-maddi aktivlər üzrə kapitallaşdırılmış məsrəflərin hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatların uçotu aparılır.
Bu hesabda qeyri-maddi aktivin alış dəyəri, quraşdırılması, hazır vəziyyətə gətirilməsi və qeyri-maddi aktiv ilə bağlı digər kapital xarakterli xərclər toplanır.
Qeyri-maddi aktiv istismara hazır olduqda, 103 saylı hesabda toplanmış məbləğ 101 “Qeyri-maddi aktivlər – Dəyər” hesabının debetinə silinir.
Praktik məntiq
Aktiv hələ istifadəyə verilməyibsə, xərclər birbaşa 101-ə yox, əvvəlcə 103 hesabda toplanır.
Keçid anı
Aktiv işlək və istismara hazır vəziyyətə çatdığı anda 103 hesab bağlanır və məbləğ 101 hesabda tanınır. Mühasibatda ən kritik nöqtə məhz budur.
103 hesab üzrə subhesablar
- 103-1 Təcrübə-konstruktor işləri ilə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-2 Ticarət markaları ilə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-3 Proqram təminatı ilə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-4 Patentlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-5 Müəllif hüquqları ilə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-6 Lisenziyalarla bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
- 103-7 Digər qeyri-maddi aktivlər ilə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması
103 hesabın iş prinsipi
| 1-ci mərhələ | Qeyri-maddi aktivlə bağlı uyğun məsrəflər 103 hesabda toplanır. |
| 2-ci mərhələ | Aktiv işlək və istifadəyə hazır vəziyyətə gətirilir. |
| 3-cü mərhələ | Toplanmış məbləğ 101 hesabın debetinə keçirilir. |
Əsas əməliyyatlar üzrə mühasibat yazılışları
| N | Əməliyyatın məzmunu | Debet | Kredit | Məbləğ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Alınmış QMA-in dəyəri | 103 “Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması” | 531 “Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları” | 10 000 |
| 2 | QMA işlək vəziyyətə gətirilməsi üçün çəkilmiş xərclər – əmək haqqı | 103 “Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması” | 533 “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” | 1 000 |
| 3 | QMA-nın istismara verilməsi | 101 “Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri” | 103 “Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması” | 11 000 |
Praktiki şərh: hansı xərclər 103 hesabda toplanmalıdır?
103 hesabda yalnız qeyri-maddi aktivin yaradılması, əldə olunması və istifadəyə hazır hala gətirilməsi ilə birbaşa əlaqəli olan məsrəflər toplanmalıdır.
- Alış dəyəri
- Quraşdırma və sazlama xarakterli uyğun xərclər
- İstifadəyə hazırlıq üçün çəkilən əmək haqqı xərcləri
- Aktivlə bağlı digər kapitallaşdırılan uyğun məsrəflər
Qısa nəticə
103-cü hesab qeyri-maddi aktivlərlə bağlı kapitallaşdırılan məsrəflərin düzgün toplanması üçün əsas keçid hesabıdır. Aktiv tam hazır vəziyyətə çatdıqdan sonra bu məbləğ 101 hesabda qeyri-maddi aktivin dəyəri kimi tanınır. Buna görə 103 hesab həm uçotun düzgün qurulması, həm də sonrakı amortizasiya bazasının düzgün formalaşması baxımından çox vacibdir.