İşçi məzuniyyətdən istifadə etmədikdə işəgötürən onu məzuniyyətə göndərə bilər

Əmək məzuniyyəti, məzuniyyət növbəlilik cədvəli və işəgötürənin səlahiyyəti ilə bağlı son dəyişiklik əmək münasibətlərində mühüm praktik yenilik yaradıb. Yeni qaydaya əsasən, işçi məzuniyyətdən istifadə etmədikdə və bunun üçün müraciət etmədikdə, işəgötürən onu müəyyən prosedura riayət etməklə əmrlə əmək məzuniyyətinə göndərə bilər.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti Əmək Məcəlləsinə edilmiş son dəyişikliklərdən birinin sadə izahını təqdim edib. Qurumun açıqlamasına görə, yeni yanaşma işçilərin məzuniyyət hüququnun kağız üzərində qalmasının deyil, faktiki təmin olunmasının qarşısını almağa yönəlib.

Dəyişiklikdən əvvəl praktikada tez-tez belə hallar yaranırdı: işçi məzuniyyət növbəlilik cədvəlində nəzərdə tutulan vaxtda məzuniyyətə çıxmır, eyni zamanda ayrıca ərizə də təqdim etmirdi. Nəticədə həm istifadə olunmamış məzuniyyət günləri toplanır, həm də müəssisədaxili iş planlamasında əlavə risk yaranırdı. Yeni mexanizm məhz bu boşluğu doldurur və işəgötürənə daha aydın hüquqi alət verir.

Burada əsas hüquqi məqam ondan ibarətdir ki, işəgötürən məzuniyyət qərarını özbaşına və xəbərdarlıq etmədən tətbiq etmir. Əvvəlcə işçiyə rəsmi məlumatlandırma verilməli, daha sonra isə işçinin hərəkətsiz qalması halında inzibati qərar qəbul edilməlidir. Yəni prosesin mərkəzində həm işçinin məlumatlandırılması, həm də sənədləşmənin düzgün aparılması dayanır.

Praktik baxımdan bu dəyişiklik müəssisələr üçün iki istiqamətdə əhəmiyyətlidir. Birincisi, uzun müddət istifadə edilməyən məzuniyyət günlərinin toplanmasının qarşısı alınır. İkincisi, işəgötürən iş vaxtı, əvəzetmə planı və şöbə yükünü daha sistemli şəkildə idarə edə bilir. Başqa sözlə, məzuniyyət artıq “nə vaxtsa çıxaram” tipli açıq qapı deyil; qanun bu prosesi daha intizamlı çərçivəyə salır.

Bu dəyişiklik işçilər üçün də mənfi deyil. Əksinə, məzuniyyət hüququnun faktiki həyata keçirilməsinə xidmət edir. Çünki əmək məzuniyyəti yalnız formal hüquq deyil, həm də işçinin istirahəti, əmək qabiliyyətinin bərpası və peşəkar tükənmənin qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulmuş sosial təminat mexanizmidir.