Fərdi yaşayış evi tikintisinə başlamazdan əvvəl torpaq sahəsinin hüquqi statusu, təyinatı və tikinti icazəsi ilə bağlı tələblər diqqətlə araşdırılmalıdır. Əks halda sonradan inşa edilən evin rəsmiləşdirilməsi ciddi problemə çevrilə bilər.

Bəzən vətəndaşlar tikinti məqsədləri üçün ayrılmayan torpaq sahəsində fərdi yaşayış evi tikməyə cəhd edirlər. Bu halda həmin tikili özbaşına tikinti hesab olunur və belə evin mülkiyyət hüququ verən çıxarışla təmin edilməsi mümkün olmur. Bu səbəbdən torpaq sahəsi alarkən onun hüquqi vəziyyəti əvvəlcədən mütləq yoxlanılmalıdır.

Torpaq sahəsi üzrə hüquqların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçib-keçməməsi əsas məsələlərdən biridir. Əgər torpaq sahəsi üzərində hüquqlar dövlət reyestrində qeydiyyata alınmayıbsa və həmin hüquqlar daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilməyibsə, bu torpaq sahəsinin notarial qaydada alqı-satqısı mümkün olmur.

Bununla yanaşı, torpaq sahəsinin yaşayış məntəqələrinin torpaqları kateqoriyasına aid olub-olmaması, həmçinin təyinatının həyətyanı məqsədlər üçün nəzərdə tutulub-tutulmaması da aydınlaşdırılmalıdır. Çünki fərdi yaşayış evinin qanuni tikintisi üçün torpaq sahəsinin təyinatı uyğun olmalıdır.

Vətəndaşlar mülkiyyətində olan torpaq sahəsində ev tikməzdən əvvəl planlaşdırılan tikili üzrə memarlıq-planlaşdırma və tikinti ərazisinin baş planı bölmələrinin hazırlanmasını təmin etməlidirlər. Qeyd edək ki, bu sənədlər yalnız Azərbaycan Respublikasında qeydiyyatdan keçmiş və layihələndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün xüsusi razılıq (lisenziya) almış hüquqi və ya fiziki şəxslər tərəfindən hazırlana bilər.

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətində, icarəsində və ya istifadəsində olan torpaq sahəsində təyinatı üzrə yerüstü mərtəbələrinin sayı 3-dən çox olmayan, hündürlüyü 12 metrdən artıq olmayan və aşırımlarının uzunluğu 6 metrdən çox olmayan fərdi yaşayış evlərinin tikintisi ilə bağlı məlumatlandırma icraatı həyata keçirilir.

Bu zaman tikinti obyektinin layihəsinin memarlıq-planlaşdırma və tikinti ərazisinin baş planı bölmələri, həmçinin torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənədin surəti müvafiq yerli icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməlidir.

Əgər təqdim olunan layihəyə dair 10 gün müddətində hər hansı irad bildirilməzsə, bu halda tikinti işlərinə başlamaq mümkündür.

Nəticə olaraq, fərdi yaşayış evinin tikintisindən əvvəl aşağıdakı məsələlər mütləq yoxlanılmalıdır:

• Torpaq sahəsinin dövlət reyestrində qeydiyyatı
• Torpağın kateqoriyası və təyinatı
• Çıxarışın və hüquq sənədlərinin mövcudluğu
• Lisenziyalı mütəxəssis tərəfindən layihənin hazırlanması
• Yerli icra hakimiyyətinə məlumatlandırma qaydasında müraciət edilməsi

Bu məqamlara əməl olunması gələcəkdə həm qanuni tikinti, həm də mülkiyyət hüququnun rəsmiləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.