Azərbaycanda 2027-ci il vergi dəyişiklikləri əməkhaqqının vergiyə cəlb edilməsindən kiçik sahibkarlığa, kənd təsərrüfatından daşınmaz əmlak və xidmət sektoruna qədər geniş sahələrə təsir göstərə bilər.

Milli Məclisə təqdim edilmiş Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər paketi biznesin təşviqi ilə yanaşı, bəzi güzəştlərin yenidən qurulmasını nəzərdə tutur. Dövlət Vergi Xidmətinin 6 noyabr açıqlamasına görə, paket 4 blok və 67 dəyişiklik istiqamətini əhatə edir. Partner Group əsas mexanizmləri, hesablama nümunələrini və şirkətlərin indidən nəzərə almalı olduğu riskləri təhlil edib.

01 / ƏMƏKHAQQI VƏ İŞƏGÖTÜRƏNİN HESABLAMA YÜKÜ

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan qeyri-dövlət sektorunda 2026-cı ildə 2 500 manatadək aylıq vergi tutulan gəlirə 3 faiz tətbiq edildiyi halda, 2027-ci il yanvarın 1-dən 5 faiz, 2028-ci ildən 7 faiz nəzərdə tutulub. Bu, yeni layihədən fərqli olaraq, əvvəlcədən təsdiqlənmiş mərhələli vergitutma qaydasıdır.

İstisnanı nəzərə alın: 200 manatlıq azadolma bütün əmək müqavilələrinə avtomatik şamil edilmir; əsas iş yeri və qanuni şərtlər yoxlanılmalıdır. Digər gəlir vergisi güzəştləri, sığorta haqları və net əməkhaqqı ayrıca hesablanır.

02 / KİÇİK BİZNES VƏ KƏND TƏSƏRRÜFATI

Layihədə ardıcıl ən azı iki il kiçik sahibkarlıq kateqoriyasında fəaliyyət göstərmiş vergi ödəyiciləri üçün beş il müddətinə hesablanmış gəlir və ya mənfəət vergisindən 25 faiz güzəşt təklif edilir. Bunun üçün vergi borcunun olmaması, dövriyyənin əvvəlki dövrə nisbətən 30 faizdən çox azalmaması və əmək münasibətlərinə dair qanuni tələblərə əməl edilməsi kimi meyarlar nəzərdə tutulur.

Aqrar sahədə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının gəlir və mənfəət vergisindən 100 faizlik tam azadolmasının 90 faizlik güzəştlə əvəzlənməsi təklif olunur. Bu halda mənfəətin 10 faizlik hissəsi ümumi qaydada vergiyə cəlb edilə bilər. Şərtləri ödəyən sahibkarların EKTİS qeydiyyatı və gəlirlərin vergi bəyannaməsində göstərilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq.

Sadələşdirilmiş vergidən aqrar sahədə mövcud azadolmanın müəyyən şərtlərlə daha beş il saxlanılması, heyvandarlıq və aqrotexnika üzrə əlavə təşviqlər də müzakirə olunur. İstehsalçı ilə topdansatış vasitəçisinin eyni güzəşt subyekti olmadığını yoxlamaq vacibdir.

03 / TAKSİ, KURYER, GÖZƏLLİK SALONLARI VƏ RESTORANLAR

Taksi: sifariş operatorları vasitəsilə fəaliyyət göstərən sürücülərin gəlirlərindən 1% sadələşdirilmiş verginin operator tərəfindən ödəniş mənbəyində tutulması təklif edilir. Məsələn, bu modelə daxil olan 3 250 AZN gəlirdən 32,50 AZN vergi hesablana bilər. Bu mexanizm bütün növ sərnişindaşıma gəlirlərinə avtomatik şamil edilmir.

Kuryer: muzdlu işçi cəlb etmədən fərdi qaydada çatdırılma xidməti göstərən şəxslər üçün aylıq 15 AZN sabit sadələşdirilmiş vergi mexanizmi nəzərdə tutulur. İşçi heyəti olan çatdırılma şirkətlərinin vergitutması bu qayda ilə eyniləşdirilməməlidir.

Gözəllik xidmətləri: beş il müddətinə nağd dövriyyə üzrə 8%, nağdsız dövriyyə üzrə 6% sadələşdirilmiş vergi təklif edilir. ƏDV ödəyiciləri üçün POS-terminal ödənişlərinin yaratdığı dövriyyənin müəyyən hissəsinə ayrıca ƏDV yanaşması da nəzərdə tutulur. ƏDV və sadələşdirilmiş vergi rejimləri bir-birinə qarışdırılmamalıdır.

İctimai iaşə: 200 000 manatlıq dövriyyə həddinin sonradan müəyyən edildiyi bəzi hallarda restoran və kafelərin 8%-lik sadələşdirilmiş vergi hüququnu qorumasına, eləcə də müxtəlif fəaliyyətlərin gəlir-xərclərinin ayrıca uçotu ilə rejimin saxlanılmasına imkan verən düzəlişlər təklif olunur.

04 / ƏDV: MƏNZİLLƏR, AVTOMOBİLLƏR VƏ NAĞDSIZ ƏMƏLİYYATLAR

Vətəndaşlardan nağdsız alınmış mənzillərin müəyyən vergi ödəyiciləri tərəfindən təkrar satışı zamanı ƏDV-ni ümumi satış qiymətindən deyil, ticarət əlavəsindən hesablamaq təklif edilir. Eyni yanaşma müəyyən şərtlərlə rəsmi avtomobil dilerlərinin istehsal tarixindən beş ildən çox keçməmiş ikinci əl avtomobillərin təkrar satışına da aid ola bilər. Hər iki mexanizm üçün üçillik tətbiq müddəti nəzərdə tutulur.

Söküntü və yenidənqurma çərçivəsində köhnə əmlakın əvəzinə verilən sahələrin müəyyən şərtlərlə vergiyə cəlb olunan gəlir sayılmaması da layihədə yer alır.

Nağdsız alış-verişə görə 0,9% geri qaytarma mexanizmi isə yalnız qanunla müəyyən ediləcək fəaliyyət növləri və ƏDV qeydiyyatında olmayan uyğun satıcılarla bağlı nəzərdə tutulur. Bu, bütün alışlara şamil edilən ümumi keşbek deyil. Buğda, un, çörək, bəzi ət və yem məhsulları üzrə mövcud ƏDV azadolmalarının daha üç il uzadılması da təklif edilir.

05 / TURİZM, AKSİZLƏR VƏ FİZİKİ ŞƏXSLƏR

Hotel və sanatoriyalar: əcnəbi turistlərə göstərilən xidmətlərin dövriyyədəki payına uyğun gəlir və ya mənfəət vergisi güzəşti nəzərdə tutulur; güzəştin yuxarı həddi 50%, tətbiq müddəti beş il ola bilər. Xarici turist dövriyyəsi 36% olan müəssisə üçün 50%-lik güzəşt avtomatik hesablanmır — faktiki pay və qanuni şərtlər nəzərə alınır.

İstehsal aksizləri: yerli istehsal olunan bəzi şirinləşdirilmiş qazlı və mineral içkilərə litr üzrə 0,10 AZN, çipsiyə kiloqram üzrə 1 AZN aksiz təklif edilir. Bunlar istehsal mərhələsinin vergiləridir; pərakəndə qiymət artımı ilə məbləğcə mütləq eyni olmur.

Kirayə gəlirləri: fiziki şəxslərin vergi uçotuna alınaraq bəyannamə təqdim etməsi və sənədləşdirilmiş xərcləri nəzərə almaqla vergi hesablaya bilməsi layihədə nəzərdə tutulur. Xərclərin sadəcə faktiki çəkilməsi deyil, təsdiqedici sənədlər də əhəmiyyətli olacaq.

Vergi rezidentliyi: ardıcıl iki ildə Azərbaycanda ümumilikdə 270 gündən çox, hər ilin özündə isə 90 gündən artıq qalmaqla bağlı əlavə rezidentlik meyarı təklif edilir. Bu dəyişiklik beynəlxalq fəaliyyət göstərən və tez-tez səfər edən şəxslərin statusuna təsir edə bilər.

06 / VERGİ BORCU VƏ MALİYYƏ SANKSİYALARI

Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsində vergilərin gec ödənilməsinə görə nəzərdə tutulan gündəlik faiz dərəcəsinin 0,1%-dən 0,05%-ə endirilməsi təklif edilir. Bununla yanaşı, tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyasının 10 iş günü ərzində ödənilməsi halında sanksiya məbləğinə 10% güzəşt mexanizmi müzakirə olunur.

HÜQUQİ RİSKLƏR VƏ MƏHDUDİYYƏTLƏR

Layihə müddəalarını qüvvədə olan vergi norması kimi tətbiq etmək səhv vergi hesablaması və hesabat riski yaradır. Kiçik sahibkarlıq güzəşti üçün status və öhdəlik intizamı; aqrar güzəştlər üçün fəaliyyətin xarakteri və EKTİS; ticarət əlavəsi ilə ƏDV üçün nağdsız alış və iştirakçı kateqoriyası; xidmət sektorunda isə dövriyyənin düzgün təsnifatı ayrıca yoxlanılmalıdır. Qanunun yekun qəbul olunmuş redaksiyası dərc edilməyənədək yeni təkliflər əsasında hesabat siyasəti dəyişdirilməməlidir.

PARTNER GROUP-UN PRAKTİK NƏTİCƏSİ

Müəssisələrin 2027-ci il büdcəsi və vergi planlaması üçün öncə əməkhaqqı fondunun 5%-lik mərhələyə uyğun yenidən hesablanmasını, sonra gəlir mənbələrinin və vergi rejimlərinin fəaliyyət növləri üzrə ayrılmasını məqsədəuyğun hesab edirik.

Mühasibat və ERP sistemlərində ayrıca izlənməli göstəricilər: işçi üzrə gəlir vergisi bazası və güzəştlər; kiçik sahibkarlıq statusu və borc intizamı; aqrar istehsal/ticarət gəlirləri; nağd və POS dövriyyəsi; mənzil-avtomobil alışının ödəniş üsulu; vergi borclarının gecikmə günləri. Bu hazırlıq yekun dəyişikliklər təsdiqləndikdə operativ uyğunlaşmanı təmin edər.

RƏSMİ MƏNBƏLƏR VƏ HÜQUQİ QEYD

Dövlət Vergi Xidmətinin 6 noyabr 2026-cı il açıqlaması; Milli Məclisin 4 noyabr komitə iclası barədə məlumatı; Vergi Məcəlləsinin 101.1-1, 102.1.6 və 59.1-ci maddələri.

Məlumat tarixi: 07.11.2026. Vergi Məcəlləsində 2027-ci il üçün artıq qüvvədə olan mərhələli normalar istisna olmaqla, məqalədə göstərilən yeniliklər qanun layihəsinə əsaslanır; yekun qanun mətni dərc edilərkən tətbiq şərtləri yenidən yoxlanılmalıdır.

PARTNER GROUP MMC | Vergi • Mühasibatlıq • Maliyyə məsləhətləri