24 iyun 2026
Vergi xəbəri
Partner Group analizi
Mənbə: vergiler.az

2026-cı il yanvarın 1-dən ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün vergi dərəcələrinin tətbiqində mühüm fərqləndirmə qüvvəyə minib. Artıq restoran, kafe, yeməkxana və digər iaşə obyektlərində POS-terminal vasitəsilə aparılan nağdsız ödənişlər yalnız texniki inteqrasiya şərti yerinə yetirildikdə 6 faiz dərəcə ilə vergiyə cəlb edilir. Əks halda dövriyyəyə 8 faiz dərəcə tətbiq olunması riski yaranır.

Vergi Məcəlləsinin 218.1.2-ci maddəsinə əsasən, vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında 200.000 manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər. Bu hüquq iaşə sektoruna dövriyyə artdıqdan sonra da sadələşdirilmiş rejimdə qalmaq imkanı verir.

Vergi Məcəlləsinin 220.1-1-ci maddəsinə əsasən, həmin şəxslər üzrə sadələşdirilmiş vergi ümumi qaydada 8 faiz dərəcə ilə hesablanır. Lakin əhaliyə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız qaydada, NKA-ya vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya edilmiş POS-terminal vasitəsilə aparılan ödənişlər 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə 6 faiz dərəcə ilə vergiyə cəlb olunur.

Bu o deməkdir ki, güzəştin əsası sadəcə kartla ödənişin mövcudluğu deyil. Həlledici şərt POS-terminalın nəzarət-kassa aparatı ilə vahid sistemdə düzgün inteqrasiya olunmasıdır. Mühasibatlıq və vergi uçotu baxımından dövriyyə nağd, inteqrasiya olunmuş POS və inteqrasiya olunmamış POS üzrə ayrıca izlənilməlidir.

Yeni mexanizm ictimai iaşə obyektləri üçün yalnız vergi hesablaması məsələsi deyil, həm də gündəlik satış prosesinin texniki və sənədli idarə olunması məsələsidir. Müəssisə 6 faizlik dərəcədən istifadə etmək istəyirsə, POS-terminal, NKA, satış çekləri və hesabatlar arasında uyğunluq təmin edilməlidir.

Əgər müəssisə kartla ödəniş qəbul edir, lakin həmin POS-terminal NKA sisteminə inteqrasiya edilməyibsə, vergi orqanı həmin dövriyyəyə 6 faiz deyil, 8 faiz dərəcənin tətbiq olunmalı olduğunu qiymətləndirə bilər. Bu isə əlavə vergi, faiz və maliyyə sanksiyası riskini artıra bilər.

• POS inteqrasiyasının sənədlə təsdiqlənməməsi — 6 faizlik dərəcənin tətbiqini mübahisəli edə bilər.
• NKA və POS hesabatlarında fərq yaranması — dövriyyənin düzgün təsnifləşdirilməməsi kimi qiymətləndirilə bilər.
• Nağdsız ödənişin avtomatik olaraq 6 faiz sayılması — səhv yanaşmadır; əsas şərt inteqrasiyadır.
• Rüblük bəyannamədə dövriyyələrin qarışıq göstərilməsi — sonradan kameral uyğunsuzluq riskini yarada bilər.

Tutaq ki, ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan müəssisənin ardıcıl 12 aylıq dövriyyəsi 200.000 manatı keçib və müəssisə sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi qalmaq hüququndan istifadə edir. Müəssisənin 2026-cı ilin I rübü üzrə ümumi hasilatı 265.000 manat təşkil edib.

Bu halda müəssisə 150.000 manatlıq nağdsız dövriyyəyə 6 faiz dərəcəni tətbiq edə bilər. Çünki ödənişlər NKA ilə vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya edilmiş POS-terminal vasitəsilə aparılıb.

Başqa bir müəssisənin 2026-cı ilin I rübü üzrə ümumi hasilatı 174.000 manat təşkil edib. Dövriyyənin 64.000 manatı nağd, 110.000 manatı isə POS-terminal vasitəsilə qəbul olunub. Lakin POS-terminal NKA ilə vahid əməliyyat sisteminə inteqrasiya edilməyib.

Bu nümunədə POS ödənişi nağdsız olsa da, inteqrasiya şərti yerinə yetirilmədiyi üçün 6 faiz dərəcə tətbiq olunmur. Nəticədə bütün dövriyyə 8 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergiyə cəlb edilir.

• POS-terminalın NKA ilə vahid əməliyyat sisteminə inteqrasiyası texniki olaraq təsdiqlənməlidir.
• Nağd və nağdsız dövriyyə uçotda ayrıca izlənilməlidir.
• İnteqrasiya olunmuş və inteqrasiya olunmamış POS dövriyyələri qarışdırılmamalıdır.
• Rüblük sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsində dərəcələr dövriyyə tərkibinə uyğun tətbiq edilməlidir.
• NKA hesabatları, POS çıxarışları və mühasibat uçotu arasında uyğunluq mütəmadi yoxlanılmalıdır.

İctimai iaşə sektorunda 6 faiz dərəcənin tətbiqi vergi yükünü azalda bilər, lakin bu güzəşt yalnız düzgün texniki inteqrasiya və düzgün uçot aparıldıqda təhlükəsizdir. Müəssisələr POS-terminalı sadəcə ödəniş aləti kimi deyil, vergi hesablamasına birbaşa təsir edən nəzarət elementi kimi qiymətləndirməlidirlər.

Partner Group olaraq tövsiyə edirik ki, restoran, kafe və digər iaşə obyektləri rüblük bəyannamədən əvvəl POS-NKA inteqrasiyasını, satış bölgüsünü və sadələşdirilmiş vergi dərəcələrinin tətbiqini ayrıca yoxlasınlar. Bu yanaşma sonradan yaranacaq uyğunsuzluq, əlavə hesablama və sanksiya risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Mənbə: vergiler.az-da dərc edilmiş “İctimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün yeni vergi dərəcələri – MİSALLAR” adlı material əsasında Partner Group tərəfindən analitik formada hazırlanmışdır.