Partner Group-un qiymətləndirməsinə görə, əsas praktiki dəyişiklik hesablamanın mərkəzinin “işçinin son 12 ay üzrə əməkhaqqısı və iş günləri”ndən “elektron sistemdə görünən sosial sığorta bazası və təqvim günləri”nə keçməsidir. Yəni əvvəl Excel-də əl ilə aparılan xəstəlik vərəqəsi hesablaması artıq sistem məlumatları ilə daha sıx bağlıdır. Kağız uçotun dövrü bitir; rəqəmsal uçotun dövrü başlayır.

Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət elektron xəstəlik vərəqəsi əsasında, əmək qabiliyyətinin itirildiyi təqvim günləri üçün hesablanır. Bu, əvvəlki yanaşmadan mühüm fərqlənir: artıq hesablamada yalnız iş günlərinə fokuslanmaq düzgün nəticə verməyə bilər.

Müavinət fasiləsiz davam etdikdə ilk 14 təqvim günü sığortaedənin vəsaiti hesabına, qalan günlər isə məcburi dövlət sosial sığorta vəsaiti hesabına sığortaçı tərəfindən ödənilir. Əgər xəstəlik halı fasilələrlə davam edirsə, hər dəfə ilk 14 təqvim günü üzrə yük yenidən sığortaedənin üzərində qalır.

Praktiki nəticə sadədir: işəgötürənlər xəstəlik vərəqəsini yalnız əməkhaqqı cədvəlinin əlavəsi kimi yox, sosial sığorta, hesabat və elektron sistem uyğunluğu baxımından da yoxlamalıdırlar.

Yeni qaydada müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi aydan əvvəlki ardıcıl gələn 4 rüb üzrə sığortaolunan üçün ödənilmiş və ya həmin dövr üçün hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqının dörd misli əsasında hesablanır. Başqa sözlə, sistemdə görünən sosial sığorta bazası hesablamanın əsas sütununa çevrilir.

Əvvəlki 4 rübdə əmək fəaliyyəti olmamışdırsa, bir təqvim gününə düşən orta qazanc müavinətin hesablandığı dövrdə qüvvədə olan minimum aylıq əməkhaqqının həmin ay üzrə təqvim günlərinin sayına bölünməsi ilə müəyyən edilir.

Müavinətin aylıq məbləği iki əsas həddi aşmamalıdır: işçinin aylıq vəzifə maaşının və ya tarif dərəcəsinin iki qatı və əmək pensiyasının minimum məbləğinin 25 misli. Hazırkı minimum əmək pensiyası göstəricisi 320 manat olduğu halda, 25 misli 8.000 manat təşkil edir.

Burada vacib məqam budur: 8.000 manat hamıya tətbiq olunan avtomatik ödəniş deyil. Əgər işçinin maaşının iki qatı daha aşağıdırsa, məhdudiyyət həmin aşağı hədd üzrə işləyir. Mühasibatda bu hissə səhv anlaşılarsa, artıq hesablama və sonradan düzəliş riski yaranır.

Müavinətin avtomatlaşdırılması işəgötürənin məsuliyyətini tam aradan qaldırmır. Əksinə, hesabatların düzgün təqdim edilməsi, sosial sığorta borcunun olmaması və elektron sistemlərdə məlumatların uyğunluğu daha vacib hala gəlir.

• Hesabat təqdim edilməyibsə, müavinətin verilməsi hesabat təqdim edilənədək dayandırıla bilər.
• Uyğunsuzluq aşkar edilərsə, ödəniş uyğunsuzluq aradan qaldırılanadək ləngiyə bilər.
• Fəaliyyətin olmaması barədə arayış təqdim edilibsə, sığorta hadisəsi üzrə avtomatik təyinat aparılmaya bilər.
• 6 ay sosial sığorta stajı yoxdursa, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi üzrə müavinət hüququ yaranmır.

2026-cı ilin xəstəlik müavinəti qaydası işəgötürənlər üçün sadəcə texniki dəyişiklik deyil. Bu, əməkhaqqı, sosial sığorta, elektron xəstəlik vərəqəsi və hesabat intizamının bir nöqtədə birləşdiyi yeni nəzarət mexanizmidir. Mühasibatda köhnə hesablama faylı qalırsa, risk də qalır. Ona görə müəssisələr xəstəlik vərəqəsi üzrə daxili prosedurlarını, əməkhaqqı proqramlarını və sosial sığorta hesabatlarını yeni qaydaya uyğunlaşdırmalıdırlar.

Normativ əsas: Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 yanvar 2026-cı il tarixli 31 nömrəli Qərarı ilə yeni redaksiyada verilmiş sosial sığorta ödəmələrinin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi qaydası; “Sosial sığorta haqqında” Qanun; Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 74-cü maddəsinin qeydi.