25 May 2026
Əmək qanunvericiliyi
Partner Group analizi
Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət, xəstəlik vərəqəsi, sosial sığorta haqqı və 2026-cı il üzrə yeni hesablanma mexanizmi işəgötürənlər üçün artıq əvvəlki qaydadan fərqli maliyyə nəticəsi yaradır. Partner Group-un qiymətləndirməsinə görə, dəyişiklik təkcə düsturun yenilənməsi deyil, həm də əməkhaqqı, HR və mühasibat uçotunda xəstəlik günlərinin izlənməsi qaydasının yenidən qurulması deməkdir.
Əsas dəyişiklik
Hesablama əvvəlki son 12 ay məntiqindən çıxaraq əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə aparılır.
Praktik nəticə
Müavinət artıq iş günlərinə görə deyil, əmək qabiliyyətinin itirildiyi təqvim günlərinə görə hesablanır.
Maliyyə təsiri
İstirahət və bayram günləri bəzi hallarda işəgötürənin xərcini artıra bilər.
Yeni yanaşmanın mərkəzində üç göstərici dayanır: müavinət dövründəki təqvim günləri, bir təqvim gününə düşən orta qazanc və əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə bölən təqvim günləri.
Bu səbəbdən mühasibatlıq yalnız əməkhaqqı məbləğini deyil, həm də həmin dövrdə sosial sığorta haqqının hansı məbləğdən hesablandığını, hansı günlərin bölən günlərdən çıxıldığını və xəstəlik vərəqəsinin neçə təqvim gününü əhatə etdiyini ayrıca yoxlamalıdır.
Hesablamanın əsas düsturu
MM = TGS × OQM
Burada MM müavinətin məbləği, TGS əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi dövrdəki təqvim günləri, OQM isə bir təqvim gününə düşən orta qazancdır.
Orta qazanc necə müəyyən edilir?
OQM = ÜQM / BTG
BTG = ÜTG − ÇTG
ÜQM əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə ümumi qazanc, BTG həmin dövr üzrə bölən təqvim günləri, ÇTG isə qaydaya əsasən hesablamadan çıxılan günlərdir.
Vacib mexanizm
Müavinətin hesablanmasında sığortaolunan üçün əvvəlki ardıcıl 4 rübə münasibətdə ödənilmiş və həmin dövr üçün hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqının dörd misli əsas götürülür. Yəni hesablamada sadəcə əməkhaqqı cədvəlinə baxmaq kifayət etmir.
Praktik dildə desək, sosial sığorta bazasında fərq varsa, müavinət hesablaması da fərqli nəticə verə bilər. Kağız üzərində yüksək əməkhaqqı göstərilsə də, sosial sığorta haqqı üzrə düzgün baza formalaşmayıbsa, nəticə işçinin gözlədiyi məbləğdən aşağı düşə bilər.
Əvvəlki yanaşma
Əsas məntiq faktiki gəlirlər, iş günləri və son 12 ay üzrə hesablamaya daha yaxın idi. Xəstəlik dövründə iş günlərinin sayı nəticəyə ciddi təsir edirdi.
Yeni yanaşma
Hesablama əvvəlki ardıcıl 4 rüb, sosial sığorta haqqı bazası və təqvim günləri üzərindən aparılır. Buna görə şənbə, bazar və bayram günləri də xəstəlik vərəqəsinin dövrünə düşürsə, hesablamadan avtomatik kənarda qalmır.
Praktiki nümunə
İşçi may ayında 18 təqvim günü müddətinə əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirib. Əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə həmin işçi üçün hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqı 22.500 manat, faktiki nəzərə alınan ödənilmiş məbləğ isə 13.200 manat olub. Həmin dövrdə əvvəlki xəstəlik vərəqəsinə görə 8 təqvim günü bölən günlərdən çıxılır.
ÜQM: 13.200 × 4 = 52.800 manat
BTG: 365 − 8 = 357 gün
OQM: 52.800 / 357 = 147,90 manat
MM: 18 × 147,90 = 2.662,20 manat
Bu məbləğin ilk 14 təqvim gününə düşən hissəsi işəgötürən tərəfindən ödənilir:
14 × 147,90 = 2.070,60 manat
Qalan 4 təqvim gününə düşən hissə isə DSMF tərəfindən ödənilir:
4 × 147,90 = 591,60 manat
Nəzərə alınan və alınmayan hallar
Nəzərə alınır
Xəstəlik vərəqəsinin əhatə etdiyi təqvim günləri, əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə ümumi qazanc və qaydaya uyğun sosial sığorta bazası.
Avtomatik nəzərə alınmır
İş günləri ilə məhdud yanaşma, yalnız əməkhaqqı cədvəlinə əsaslanma və qaydaya görə çıxılmalı olan dövrləri bölən günlərdə saxlamaq.
İşəgötürən üçün praktik təsir
Yeni mexanizm işəgötürən üçün iki əsas risk yaradır. Birincisi, xəstəlik vərəqəsi istirahət və bayram günlərini əhatə etdikdə hesablanan günlərin sayı əvvəlki praktik gözləntidən çox ola bilər. İkincisi, sosial sığorta üzrə ödəniş və hesabat bazası düzgün aparılmayıbsa, müavinətin məbləği ilə bağlı işçi narazılığı və uçot uyğunsuzluğu yarana bilər.
Mühasibat və HR bölmələri xəstəlik vərəqəsini yalnız “işçi neçə gün işə gəlməyib?” prinsipi ilə yox, “xəstəlik vərəqəsi hansı təqvim aralığını əhatə edir?” sualı ilə yoxlamalıdır. Yeni qaydanın qılıncı incədir: səhv bir gün belə hesablamanı dəyişir.
Yoxlama siyahısı
✓ Xəstəlik vərəqəsinin başlanma və bitmə tarixi təqvim günü ilə yoxlanmalıdır.
✓ Əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə sosial sığorta bazası ayrıca çıxarılmalıdır.
✓ Qaydaya əsasən çıxılan günlər bölən təqvim günlərindən silinməlidir.
✓ İlk 14 təqvim günü və 14 gündən artıq hissə ayrıca bölgülənməlidir.
✓ İşçi ilə hesablaşmada məbləğin hansı hissəsinin işəgötürənə, hansı hissəsinin DSMF-yə aid olduğu göstərilməlidir.
✓ Bayram və istirahət günləri avtomatik çıxılmamalıdır; xəstəlik vərəqəsinin dövrü əsas götürülməlidir.
Partner Group qeydi
Xəstəlik vərəqəsi üzrə müavinətin yeni qaydada hesablanması işəgötürən üçün sadə texniki dəyişiklik deyil. Bu, sosial sığorta hesabatlarının, əməkhaqqı uçotunun və HR nəzarət mexanizminin bir-biri ilə uyğun işləməsini tələb edir.
Partner Group olaraq tövsiyəmiz budur: hər xəstəlik vərəqəsi üzrə hesablama ayrıca izahlı faylda saxlanılsın, 4 rüb üzrə baza, çıxılan günlər və ödəniş bölgüsü sənədləşdirilsin. Sabah yoxlama gələndə yaddaş yox, sənəd danışır.
